Atlas wina · Francja · France • Burgundy

Burgundia

Wapienne zbocza Côte d’Or

Burgundia leży w środkowo-wschodniej Francji, od Chablis na północy po Mâcon na południu. Jej sercem jest Côte d’Or, wąski pas wapiennych zboczy, na którym od stuleci każda działka winnicy ma własną nazwę i granice.

Stolica regionuDijon
KlimatKontynentalny, mroźne zimy
GlebyWapień i margle
Główny szczepPinot Noir i Chardonnay

Treści edukacyjne dla osób pełnoletnich

Karta Wine Stories: ilustrowana mapa regionu Burgundia
Akwarela: wapienne zbocze Côte d’Or z mozaiką winnic w kamiennych murkach, wioska z wieżą kościoła i las na grzbiecie
Côte de Nuits jesienią: winnice podzielone na nazwane działki, kamienne mury dawnych clos, wioski u stóp zbocza i las na szczycie.

Krajobraz i historia

Mozaika działek
i klasztornych murów.

Winorośl rosła w Burgundii już w czasach rzymskich, co potwierdzają znaleziska archeologiczne. Prawdziwy rozkwit przyniosło średniowiecze, gdy winnice przejęły klasztory: benedyktyni z Cluny (założonego w 910 roku) i cystersi z opactwa Cîteaux (od 1098 roku).

Cystersi uważnie obserwowali, że sąsiednie działki dają co roku inne owoce. Oddzielali je i otaczali murami, tworząc tzw. clos (winnice zamknięte murem). Największym z nich jest Clos de Vougeot, ukończony i obmurowany do 1336 roku.

W XIV i XV wieku Burgundią rządzili książęta z dynastii Walezjuszy, a Dijon było stolicą ich państwa. W 1395 roku książę Filip Śmiały nakazał wykarczować szczep Gamay, a za właściwy dla regionu uznał Pinot Noir. Po rewolucji francuskiej kościelne winnice sprzedano, a podziały spadkowe rozdrobniły je na bardzo małe parcele.

W 1936 roku pojawiły się pierwsze burgundzkie apelacje (AOC, chronione nazwy pochodzenia), oparte na granicach dawnych działek. W 2015 roku 1247 climats, czyli nazwanych działek Côte de Nuits i Côte de Beaune, wraz z Beaune i historycznym centrum Dijon wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Oś czasu

  1. 1098Mnisi z Molesme zakładają opactwo Cîteaux, kolebkę zakonu cystersów.
  2. 1336Cystersi kończą i obmurowują winnicę Clos de Vougeot.
  3. 1395Ordonans Filipa Śmiałego nakazuje usunąć z księstwa szczep Gamay.
  4. 1443Kanclerz Nicolas Rolin i Guigone de Salins zakładają szpital Hôtel-Dieu w Beaune.
  5. 1936Powstają pierwsze burgundzkie apelacje AOC.
  6. 2015Climats Burgundii zostają wpisane na listę UNESCO.

Mapa regionu

Gdzie to jest
i co warto znać.

  • DijonDawna stolica książąt Burgundii z Pałacem Książęcym, dziś stolica regionu i miasto musztardy.
  • Côte de NuitsPółnocna część Côte d’Or, między Dijon a Nuits-Saint-Georges, z wioskami u stóp wapiennego zbocza.
  • Clos de VougeotOtoczona murem winnica cystersów z zamkiem z 1551 roku i średniowieczną tłocznią z czterema dębowymi prasami.
  • Opactwo CîteauxMacierzyste opactwo cystersów na równinie na wschód od Nuits-Saint-Georges, do dziś zamieszkane przez mnichów.
  • Beaune i Hôtel-DieuSzpital z 1443 roku z dachami z kolorowej, glazurowanej dachówki. W muzeum jest poliptyk „Sąd Ostateczny” Rogiera van der Weydena.
  • ChablisMiasteczko nad rzeką Serein w departamencie Yonne, najdalej na północ wysunięty zakątek Burgundii.
  • Skała SolutréWapienne urwisko w Mâconnais (493 m n.p.m.), stanowisko prehistoryczne, od którego nazwę wzięła kultura solutrejska.
  • ClunyMiasteczko w południowej Burgundii, w którym w 910 roku powstało słynne opactwo benedyktynów.

Klimat · Gleby · Szczep

Co tworzy
charakter Burgundii.

Klimat

Climate

Kontynentalny: zimy są mroźne, a lata ciepłe, czasem upalne. Pogoda bywa kapryśna, wiosną winnicom zagrażają przymrozki, a latem grad, dlatego każdy rok wygląda tu trochę inaczej.

Zbocza Côte d’Or są zwrócone na wschód i południowy wschód, więc wcześnie łapią poranne słońce. W chłodnym Chablis, by chronić pąki przed przymrozkiem, ustawia się w winnicach piecyki albo zrasza krzewy wodą, która zamarzając, tworzy ochronną warstwę lodu.

Gleby

Soils

Côte d’Or to krawędź uskoku z okresu jury: warstwy wapieni i margli (skał wapienno-ilastych) powstałe na dnie dawnego morza. Na zboczu skały i ziemia mieszają się na krótkich odcinkach, dlatego sąsiednie działki mogą mieć zupełnie inne podłoże.

W Chablis dominuje margiel kimerydzki sprzed ok. 155 mln lat, pełen drobnych skamieniałych ostryg Exogyra virgula. W Mâconnais nad winnicami wznoszą się wapienne skały Solutré i Vergisson.

Szczepy

Grape

Burgundia to ojczyzna dwóch szczepów: czerwonego Pinot Noir i białego Chardonnay. Chardonnay zajmuje ok. 57% winnic regionu, a Pinot Noir ok. 34%. Badania DNA wykazały, że Chardonnay jest potomkiem Pinot i dawnego szczepu Gouais blanc.

Pinot Noir ma cienką skórkę i jest wrażliwy na pogodę, dlatego dobrze oddaje różnice między działkami. Uprawia się też biały Aligoté (ok. 6% winnic) oraz, głównie w Mâconnais, Gamay, ten sam, który w 1395 roku książę kazał usunąć z Côte d’Or.

Nazwy pochodzenia

Miejsca chronione
prawem.

AOC to francuskie oznaczenie chronionej nazwy pochodzenia. Określa obszar, dozwolone szczepy i zasady uprawy. To nazwy miejsc, nie marki ani konkretni producenci.

Mapa poglądowa regionu Burgundia z ponumerowanymi obszarami nazw pochodzeniaMapa poglądowa: numery odpowiadają obszarom obok. Położenie przybliżone, środek każdego obszaru.
  1. 1ChablisAOCWzgórza wokół miasteczka Chablis w Yonne (AOC od 1938 roku). Siedem najwyżej klasyfikowanych działek, Chablis Grand Cru, leży na jednym zboczu nad miastem.
  2. 2Gevrey-ChambertinAOCJedna z największych wiosek Côte de Nuits, na południe od Dijon. Na jej terenie leży dziewięć działek Grand Cru.
  3. 3Clos de VougeotGrand CruObmurowana winnica cystersów o powierzchni ok. 50 ha, dziś podzielona między kilkudziesięciu właścicieli.
  4. 4CortonGrand CruZalesione wzgórze nad wioskami Aloxe-Corton, Ladoix-Serrigny i Pernand-Vergelesses, na północ od Beaune.
  5. 5MontrachetGrand CruDziałka o powierzchni ok. 8 ha na granicy wiosek Puligny-Montrachet i Chassagne-Montrachet.
  6. 6Pouilly-FuisséAOCCztery wioski u stóp skał Solutré i Vergisson w Mâconnais (AOC od 1936 roku). Od 2020 roku 22 działki mają tu status Premier Cru.
Burgundzka martwa natura: krążek sera Époisses, gougères w koszyku, słoik musztardy, ślimaki w muszlach z masłem i pietruszką, piernik i ząbki czosnku

Kuchnia i tradycje

Kuchnia
burgundzkiej wsi.

  • Boeuf bourguignonWołowina duszona przez kilka godzin z boczkiem, pieczarkami i małymi cebulkami w ciemnym, gęstym sosie.
  • Escargots de BourgogneŚlimaki winniczki zapiekane w muszlach z masłem, czosnkiem i natką pietruszki.
  • GougèresMałe, puszyste ptysie z ciasta parzonego z tartym serem, np. Comté lub Gruyère. Tradycja wiąże je z miasteczkiem Tonnerre.
  • ÉpoissesKrowi ser z Auxois o pomarańczowej, mytej skórce. Według tradycji stworzyli go mnisi na początku XVI wieku, od 1991 roku chroni go AOC.
  • Musztarda z DijonOstra musztarda kojarzona z Dijon od średniowiecza. W 1856 roku Jean Naigeon zastąpił w niej ocet sokiem z niedojrzałych winogron (verjus).
  • Jambon persilléSzynka w galarecie z dużą ilością natki pietruszki, często podawana w Burgundii na Wielkanoc.

Tradycja

Targi gastronomiczne w Dijon

Od 1921 roku każdej jesieni Dijon zaprasza na Międzynarodowe Targi Gastronomiczne, jedno z największych takich wydarzeń we Francji. Region pokazuje na nich musztardę, sery, pierniki i przetwory z czarnej porzeczki.

Ciekawostka

1247

Tyle nazwanych działek wpisano na listę UNESCO

Climats to małe działki o własnej nazwie i granicach, często znanych od stuleci. Wpis z 2015 roku obejmuje pas zboczy długości ok. 50 km na południe od Dijon.

Burgundia w DORÉ

Ilustrowaną kartę Wine Stories o Burgundii znajdziesz w DORÉ. Chętnie opowiemy przy niej o climats i historii regionu.

O Atlasie · 18+

Strona ma charakter wyłącznie edukacyjny: opisuje krajobraz, historię i kulturę regionu. Jest przeznaczona dla osób pełnoletnich i nie zachęca do spożywania alkoholu.

Źródła