Atlas wina · Włochy · Italy • Tuscany

Toskania

Cyprysy, wzgórza Chianti i słońce Sangiovese

Toskania leży w środkowych Włoszech, między Apeninami a Morzem Tyrreńskim. To kraina łagodnych wzgórz, alej cyprysowych i średniowiecznych miasteczek, w której winorośl uprawia się od czasów Etrusków.

Stolica regionuFlorencja
KlimatCiepłe lata, chłodne noce
GlebyGalestro i alberese
Główny szczepSangiovese

Treści edukacyjne dla osób pełnoletnich

Karta Wine Stories: ilustrowana mapa regionu Toskania
Akwarela: toskańskie wzgórza, aleja cyprysów, gaje oliwne i miasteczko z wieżami
Val d’Orcia i wzgórza Chianti: cyprysy, gaje oliwne, winnice i kamienne gospodarstwa.

Krajobraz i historia

Wzgórza, które
ukształtował człowiek.

Krajobraz Toskanii to w dużej mierze dzieło człowieka. Od czasów Etrusków na wzgórzach sadzono winorośl, oliwki i zboża, a kamienne gospodarstwa łączyły białe drogi obsadzone cyprysami.

W renesansie wokół Florencji i Sieny rozwijały się majątki wielkich rodów kupieckich. Winnice były częścią codziennego życia wsi, obok gajów oliwnych, pól pszenicy i wypasu owiec.

W 1716 roku wielki książę Kosma III Medyceusz wydał edykt wyznaczający granice czterech obszarów: Chianti, Pomino, Carmignano i Val d’Arno di Sopra. To jeden z najstarszych przykładów prawnej ochrony pochodzenia na świecie.

Dziś toskańska wieś jest symbolem włoskiego krajobrazu. Dolina Val d’Orcia trafiła w 2004 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako przykład harmonii rolnictwa i natury.

Oś czasu

  1. VIII–III w. p.n.e.Etruskowie uprawiają winorośl na terenach dzisiejszej Toskanii.
  2. 1716Edykt Kosmy III Medyceusza wyznacza granice czterech obszarów winiarskich.
  3. 1872Baron Bettino Ricasoli opisuje proporcje szczepów, które stały się wzorem dla Chianti.
  4. 1966Vernaccia di San Gimignano jako pierwsza we Włoszech otrzymuje status DOC.
  5. 1990Historyczne centrum San Gimignano trafia na listę UNESCO.
  6. 2004Krajobraz Val d’Orcia zostaje wpisany na listę UNESCO.
Ilustrowana mapa regionu Toskania

Mapa regionu

Gdzie to jest
i co warto znać.

  • FlorencjaStolica regionu nad rzeką Arno, kolebka renesansu.
  • ChiantiWzgórza między Florencją a Sieną, serce historycznych winnic.
  • SienaŚredniowieczne miasto na południe od Chianti, słynie z Palio.
  • San Gimignano„Miasto wież”, wpisane na listę UNESCO.
  • MontalcinoMiasteczko na wzgórzu nad doliną Orcii.
  • MontepulcianoRenesansowe miasto na grzbiecie wzgórza w południowej Toskanii.
  • Val d’OrciaDolina cyprysów i łagodnych pagórków, krajobraz UNESCO.
  • Bolgheri i MaremmaWybrzeże Morza Tyrreńskiego, dawne mokradła zamienione w pola i winnice.

Klimat · Gleby · Szczep

Co tworzy
charakter Toskanii.

Klimat

Climate

Śródziemnomorski z wpływami kontynentalnymi: gorące, suche lata i chłodne, wilgotne zimy. Na wzgórzach dni są ciepłe, a noce wyraźnie chłodniejsze, co pomaga owocom zachować świeżość.

Bliżej morza, w Maremmie i Bolgheri, temperatury łagodzi bryza znad Morza Tyrreńskiego.

Gleby

Soils

W Chianti dominują dwie skały: galestro, kruchy łupek ilasto-marglowy, który rozsypuje się w dłoni, oraz alberese, twardy, jasny wapień. Obie gleby są ubogie i dobrze przepuszczają wodę.

Na południu, wokół Montalcino, więcej jest piasków i glin, a na wybrzeżu gleb aluwialnych i żwirowych.

Szczep

Grape

Sangiovese to najważniejszy szczep Toskanii. Jego nazwę tłumaczy się czasem jako „krew Jowisza” (łac. sanguis Jovis). W różnych miejscach ma lokalne nazwy: w Montalcino Brunello, w Montepulciano Prugnolo Gentile, w Scansano Morellino.

Najbardziej znany biały szczep regionu to Vernaccia z San Gimignano. Na wybrzeżu, w Bolgheri, uprawia się też szczepy francuskie, m.in. Cabernet Sauvignon i Merlot.

Nazwy pochodzenia

Miejsca chronione
prawem.

DOC i DOCG to włoskie oznaczenia chronionej nazwy pochodzenia. Określają obszar, dozwolone szczepy i zasady uprawy. To nazwy miejsc, nie marki ani konkretni producenci.

Mapa poglądowa regionu Toskania z ponumerowanymi obszarami nazw pochodzeniaMapa poglądowa: numery odpowiadają obszarom obok. Położenie przybliżone, środek każdego obszaru.
  1. 1Chianti ClassicoDOCGHistoryczne serce Chianti, między Florencją a Sieną.
  2. 2Brunello di MontalcinoDOCGWzgórza wokół Montalcino; nazwa pochodzi od lokalnego określenia Sangiovese.
  3. 3Vino Nobile di MontepulcianoDOCGOkolice miasta Montepulciano. Nie mylić z odmianą Montepulciano z Abruzji.
  4. 4Vernaccia di San GimignanoDOCGPierwsza włoska apelacja DOC (1966), dotyczy białego szczepu Vernaccia.
  5. 5CarmignanoDOCGMały obszar na zachód od Florencji, jeden z czterech z edyktu z 1716 roku.
  6. 6BolgheriDOCNadmorski pas w prowincji Livorno, między morzem a łagodnymi wzgórzami.
Toskańska martwa natura: pecorino, chleb, oliwa, oliwki, kasztany i cantucci

Kuchnia i tradycje

Smaki toskańskiej
codzienności.

  • Pecorino ToscanoOwczy ser chroniony oznaczeniem DOP, młody albo dojrzewający.
  • Pane toscanoChleb pieczony bez soli. Według popularnej opowieści to pamiątka po dawnych podatkach od soli.
  • Oliwa i frantoioJesienią oliwki trafiają do tłoczni. Świeża oliwa ma intensywnie zielony kolor i pikantną nutę.
  • RibollitaGęsta zupa z czarnej kapusty, fasoli i czerstwego chleba.
  • PanforteKorzenny przysmak ze Sieny z orzechami, miodem i kandyzowanymi owocami.
  • CantucciChrupiące ciasteczka migdałowe z Prato.

Tradycja

Palio di Siena

Dwa razy w roku, 2 lipca i 16 sierpnia, dzielnice Sieny ścigają się konno wokół Piazza del Campo. Tradycja sięga średniowiecza.

Ciekawostka

1716

Jedna z pierwszych granic regionu winiarskiego w historii

Edykt Kosmy III Medyceusza wymienił z nazwy cztery obszary i precyzyjnie wyznaczył ich granice, ponad dwa stulecia przed powstaniem współczesnych systemów apelacji.

Toskania w DORÉ

Mural w naszej sali przedstawia toskańskie wzgórza: cyprysy, winnice i kamienny dom na zboczu. Stąd nasze hasło „Mała Toskania w sercu Wrocławia”.

Atlas wina

Podróżuj dalej
po Włoszech.

Wróć do Atlasu wina
Karta Wine Stories: ilustrowana mapa regionu Piemont
WŁOCHYPiemontMgły nad Langhe i wzgórza Nebbiolo
Karta Wine Stories: ilustrowana mapa regionu Veneto
WŁOCHYVenetoOd Dolomitów po lagunę Wenecji
Karta Wine Stories: ilustrowana mapa regionu Sycylia
WŁOCHYSycyliaWulkaniczne zbocza Etny i słońce wyspy
O Atlasie · 18+

Strona ma charakter wyłącznie edukacyjny: opisuje krajobraz, historię i kulturę regionu. Jest przeznaczona dla osób pełnoletnich i nie zachęca do spożywania alkoholu.

Źródła